Dagelijks archief: 09/03/2019

Bonhoeffer en de politiek

“De nukkigheid van de domme mens mag ons niet doen geloven dat hij zelfstandig is. Als je met hem praat, merk je direct dat je niet te maken hebt met hem zelf, met hem persoonlijk, maar met leuzen en slogans die macht over hem hebben. Hij leeft in een ban en is verblind, aangetast in zijn wezen en misbruikt. Zo wordt de domme een willoos instrument.”

Dit is een citaat uit een artikel van Diettrich Bonhoeffer, geschreven tijdens de jaarwisseling 1942/1943 als een verantwoording over 10 jaar. Bonhoeffer wil zich in deze verantwoording “proberen rekenschap te geven van enkele conclusies en inzichten die zich in de loop van die tijd bij ons allen vastzetten”

Dit artikel is de proloog uit het boek Verzet en overgave. Het boek bevat briefwisselingen met familie en bekenden in de tijd dat hij gevangen zat in jaren 1943-1945 om uiteindelijk op 9 juli 1945 ter dood gebracht te worden.

Het citaat trof me, omdat ik me afvraag hoe het komt dat partijen als Forum voor Democratie zoveel aanhangers heeft. Althans in de peilingen. Baudet roept van alles over wat hij allemaal wel niet voor elkaar gaat brengen – dus stem op het FVD – terwijl toch overduidelijk is dat dit niet gaat lukken. En toch slaat wat hij te berde brengt aan bij een grote groep Nederlanders. Kennelijk kan hij macht uitoefenen (Bonhoeffer) met leuzen en slogans. En dat lukt omdat Baudet in mijn ogen gebruik maakt van de angst die er bij groepen Nederlanders heerst. Of het nu gaat om asielzoekers of om de macht van de EU.  Hoe luidt dat gezegde ook al weer? Niets verbroedert meer dan een gezamenlijke (al dan niet bestaande) vijand.

Treffend ook waar Bonhoeffer het hoofdstukje ‘domheid’ mee afsluit:

Waar het om gaat is de vraag, of de machthebbers (of vandaag fractievoorzitters) meer verwachten van de domheid der mensen dan van hun innerlijke zelfstandigheid en wijsheid”.

In het bovenstaande fragment heeft Bonhoeffer het over de domme mens. Dat is geen duiding van intellectuele vermogens. Boenhoeffer veronderstelt dat “domheid eerder een sociologisch dan een psychologisch probleem schijnt te zijn”.

Ook het volgende citaat laat dat zien.

“Tegen domheid zijn wij weerloos. Noch met protesten noch met geweld is hier iets te bereiken. Argumenten baten niet. Feiten die niet stroken met eigen vooroordeel kan men heel eenvoudig ongeloofwaardig noemen en feiten die niet te ontkennen zijn kunnen opzij geschoven worden als nietszeggende uitzonderingen.”

Ik ervaar dit als een beschrijving wat er vandaag de dag op Social Media te lezen valt. Ik tweette het al eerder. Er worden doorgaans argumenten gezocht bij een standpunt, in plaats van andersom. En dat maakt het debatteren zo lastig. Als men er niet uitkomt wordt er overgeschakeld naar ad-hominem reacties of, en dan houdt alles op, je wordt geblokkeerd.

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Zwolse politiek