Tagarchief: eigen verantwoordelijkheid

Eigen verantwoordelijkheid versus overheidsingrijpen

Ik ben afgelopen maandag naar het congres geweest over ouderen en alcohol. Ik heb o.a. de bijdrage gehoord van Rutger Claassen, politiek filosoof en schrijver van het boek  ‘Het huis van de vrijheid’ met als ondertitel Een politieke filosofie voor vandaag.

Ik wil van die bijdrage iets doorgeven. Claassen gaat in op de vraag waar de grens ligt tussen invloed van de overheid en eigen verantwoordelijkheid van het individu. Het antwoord is breder bruikbaar dan alleen bij ouderen en alcohol. Ik denk dan vooral aan jongeren en alcohol.
Claassen vindt de veelgebruikte tegenstelling te simpel. Hij beschrijft die met begrippen als negatieve vrijheid (individu vrijlaten) en positieve vrijheid (individu vrijmaken). Hij wil het liever hebben over het beter maken van het individu, het welzijnsaspect.

Daarmee is de autonomie van het individu niet uitgeschakeld. Bij autonomie spelen de volgende factoren een rol: onafhankelijkheid, er moeten condities zijn om er gebruik van te kunnen maken en er moet keuzevrijheid zijn.
Opdracht voor de overheid is dan:
– Bevorder en bescherm de autonomie van burgers
– Treedt op waar de ene autonomie de andere schaadt
– Behartig het welzijn wanneer burger zichzelf schaadt.
Dat laatste noemt Claassen paternalisme.

Die vrijheid betrekt Claassen als volgt op de alcoholproblematiek.
De eerste keuzemogelijkheid van de overheid is: verbieden of vrijgeven.
Als het wordt vrijgegeven moet bezien worden of de alcohol schade toebrengt aan de gebruiker zelf en/of ook aan anderen. Bij schade aan de ander mag de overheid ingrijpen wanneer de ene burger de ander schaadt (uitoefenen van macht). Bij schade aan het individu zelf speelt de vraag naar de taak van de overheid om het beter maken van het individu (het welzijnsaspect).
Deze benadering kan helpen om antwoord te geven op de vraag of overheidsingrijpen (uitoefenen van macht) gelegitimeerd is of dat het afgedaan kan worden met de opmerking dat het de eigen verantwoordelijkheid is. Of van de ouders bij het dossier jongeren en alcohol.

Naar mijn stellige overtuiging is de overheid gelegitimeerd om regels te stellen, dus het uitoefenen van macht.
Mijn overwegingen.
1. Alcohol schaadt de gezondheid van de jonge gebruiker en al helemaal bij overmatig gebruik. De jongere is zich hiervan onvoldoende bewust.
2. Er wordt schade toegebracht aan de ander. Ik denk dan aan alcohol gerelateerde ongelukken, aan vechtpartijen waar anderen ongewild bij betrokken worden.
3. De kosten voor de overheid als gevolg van alcoholmisbruik reken ik ook tot schade aan anderen. Die kosten bedragen 2,6. miljard euro per jaar, zo is becijferd.

Anders gezegd, de jongere is wellicht autonoom in zijn beslissing of hij drinkt en hoeveel hij drinkt. Maar tegelijkertijd moet geconstateerd worden dat die beslissing ook ingrijpt in zijn eigen welzijn en dat deze beslissing schade toebrengt aan anderen.
Daarmee is, wat mij betreft, de overheid gelegitimeerd om maatregelen te nemen die het drankgebruik van jongeren terugdringt.

 

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Zwolse politiek

Vrije sluitingstijden en verantwoordelijkheid

Ik heb al eerder een inhoudelijke reactie gegeven op het initiatiefvoorstel over de vrije sluitingstijden. Nu staat de vraag centraal: waar begint de eigen verantwoordelijkheid van het individu en eindigt de regulerende verantwoordelijkheid van de overheid.
Deze vraag wordt ingegeven door twee zinnetjes uit het initiatiefvoorstel:
– “eigen verantwoordelijkheid is een sleutelbegrip”
– “we willen een overheid die geen sluitingstijden oplegt, maar dit overlaat aan de markt. Aan de eigen verantwoordelijkheid van de horecamarkt, ondernemers en bezoekers.”

Bij mij dringt dan de vraag zich op, waarom juist in dit dossier aangedrongen op de eigen verantwoordelijkheid en in andere dossiers niet?
Dat de overheid verkeersregels oplegt is evident. Het zou niet best zijn, wanneer we geacht worden vooral vanuit de eigen verantwoordelijkheid deel te nemen aan het verkeer.
Bij de leerplichtwet wordt het voor mij al minder duidelijk. Waarom niet de plicht afschaffen en mensen hun eigen verantwoordelijkheid laten invullen als het gaat om dit aspect van de opvoeding. Daarover hoor ik niemand.
Waarom worden de sluitingstijden van winkels door de overheid voorgeschreven? Kunnen de winkeliers dat niet zelf regelen?
Het rookbeleid is danig gekanteld, dank zij de regulerende maatregelen van de overheid.

Ik las onlangs een interview met prof. Hans Boutellier, hoogleraar Veiligheid en burgerschap aan de VU (Denkwijzer, studieblad van de ChristenUnie en uitgave van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, jaargang 11, nummer 2).
Een paar, voor mij in dit verband relevante, uitspraken.
Op de vraag wat het door prof. Boutellier bepleite lichte leiderschap betekent voor het overheidsgezag reageert hij door o.a. te zeggen dat “faciliteren en begrenzen het credo zou moeten zijn van modern bestuur”.
De professor pleit voor kernfuncties met daarnaast improviseren. Improviseren betekent voor hem niet dat vrijblijvend gehandeld kan worden: “Improviseren geeft vrijheid, maar wel georganiseerde vrijheid. Improvisatie laat ruimte voor orde te midden van de chaos: soms klopt het, soms niet. Vergelijk het met een musicus in een combo. Die heeft vrijheid, maar is ook gebonden: aan de regels van de muziek, de traditie waarin hij staat, de eisen van een bepaald instrument, het gemeenschappelijke ritme. Er is altijd wederkerigheid, we moeten elkaar de ruimte geven.”
Nog een citaat: “De lokale politiek zal meer moeten denken in samenspel en samenwerking tussen politiek, organisaties en burgers.”

Terug naar de vrije openingstijden.
Naar mijn stellige overtuiging vraagt dit dossier regels. Daarbinnen kan dan naar eigen verantwoordelijkheid gehandeld worden.
Dat heeft alles te maken met het aantal partijen, dat in geding is: de horeca, de politie, de binnenstadbewoners, de gemeente.
Er moet dus een regiepartij zijn, die waakt over de wederkerigheid en over de onderlinge relaties.
Dat is zeker nodig in situaties waarin de belangen tegengesteld zijn.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Zwolse politiek